Prawa i obowiązki pracownika – art. 210 – 211 Kodeksu pracy.
Prawa pracownika (art. 210). W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom
bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia
lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim
niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od
wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.
Jeżeli powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, o którym
mowa wyżej, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia, zawiadamiając
o tym niezwłocznie przełożonego. Pracownik podejmujący opisane powyżej działania, musi
pamiętać o ciążących na nim obowiązkach, do których należą między innymi:
– zabezpieczenie miejsca w którym wystąpiło zagrożenie, przed możliwością
dalszego niekontrolowanego rozprzestrzeniania się zagrożenia (np. odcięcie
dopływu mediów zasilających maszyny i urządzenia, uruchomienie wentylacji
awaryjnej, użycie sorbentów do zabezpieczenia rozlewiska niebezpiecznej
substancji, itp.)
– pod warunkiem, że nie stwarza to bezpośredniego zagrożenia
dla jego zdrowia i życia,
– zaalarmowanie innych osób znajdujących się w rejonie zagrożenia o grożącym im
niebezpieczeństwie,
– uniemożliwienie osobom niezwiązanym z usuwaniem zagrożenia wejścia w rejon
zagrożenia,
– natychmiastowe powiadomienie bezpośredniego przełożonego o zaistniałej
sytuacji,
– wezwanie zewnętrznych służb ratowniczych, jeżeli rodzaj i skala zagrożenia
wymaga podjęcia takich działań.
Pracownik nie może ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla
niego konsekwencji z powodu powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z
miejsca zagrożenia w przypadkach, o których była mowa wyżej. Za czas
powstrzymania się od wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia,
pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Pracownik ma prawo, po uprzednim zawiadomieniu przełożonego,
powstrzymać się od wykonywania pracy wymagającej szczególnej sprawności
psychofizycznej w przypadku, gdy jego stan psychofizyczny nie zapewnia
bezpiecznego wykonywania pracy i stwarza zagrożenie dla innych osób. W naszej firmie
stanowiska tego typu nie występują, wykaz stanowisk wymagających szczególnej
sprawności psychofizycznej określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki
Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzaju prac wymagających
szczególnej sprawności psychofizycznej.
Obowiązki pracownika (art. 211).
Przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny
pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W szczególności pracownik jest
obowiązany:
1. Znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,
brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się
wymaganym egzaminom sprawdzającym. Oznacza to, że pracownik ma obowiązek
uczestniczenia w szkoleniach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
organizowanych przez pracodawcę lub przez podmioty szkoleniowe na jego
zlecenie. Brak aktualnego szkolenia z zakresu bhp powinien skutkować
odsunięciem pracownika od wykonywania pracy, co może wiązać się z obniżeniem
jego wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z winy pracownika.
2. Wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie
poleceń i wskazówek przełożonych. Oznacza to konieczność wykonywania pracy
zgodnie z dostarczonymi przez przełożonego procedurami oraz instrukcjami
bezpieczeństwa i higieny pracy, instrukcjami obsługiwanych maszyn i urządzeń,
zaleceniami wynikającymi z kart charakterystyk stosowanych substancji
chemicznych, itp. Pracownicy mają obowiązek potwierdzania na piśmie zapoznania
się z dostarczonymi zarządzeniami, instrukcjami i procedurami.
3. Dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu
oraz o porządek i ład w miejscu pracy. Oznacza to dokonywanie codziennych
przeglądów stosowanych maszyn, urządzeń i narzędzi zgodnie z ich dokumentacją
techniczno-ruchową (DTR) oraz instrukcjami obsługi, zgłaszanie przełożonemu
wszelkich usterek i niesprawność, utrzymywać ład i porządek na stanowisku
pracy, w pomieszczeniu pracy oraz w wykorzystywanych pomieszczeniach
higienicznosanitarnych.
4. Stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać
przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego,
zgodnie z ich przeznaczeniem. Oznacza to konieczność stosowania zainstalowanych
na stanowisku pracy środków ochrony zbiorowej (np. miejscowej wentylacji
mechanicznej, osłon, itp.), przydzielonej pracownikowi odzieży roboczej oraz
środków ochrony indywidualnej. W zakresie tego obowiązku zawiera się również
dbałość o powierzoną odzież, obuwie robocze i środki ochrony indywidualnej oraz
ich czyszczenie i konserwacja wykonywana zgodnie z instrukcjami użytkowania.
5. Poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym
zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich. Pracownik
nieposiadający aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy o braku
przeciwwskazań do wykonywania pracy na powierzonym stanowisku, powinien być
odsunięty od wykonywania pracy. Pracownik ma obowiązek poddawania się wstępnym,
okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim zleconym przez bezpośredniego
przełożonego, który w skierowaniu na badania ma obowiązek dokładnie
scharakteryzować zagrożenia występujące na stanowisku pracy. Pracownik ma
obowiązek poinformowania lekarza medycyny pracy o wszelkich ograniczeniach w
wykonywaniu pracy wynikających z posiadanych orzeczeń o niepełnosprawności.
6. Niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w
zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz
ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie
zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie.
7. Współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu
obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, ze pracownik
ma prawo i obowiązek informowania bezpośredniego przełożonego o wszelkich
zauważonych zagrożeniach lub nieprawidłowościach w zakresie bezpieczeństwa i
higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Pracownik ma obowiązek
uczestniczenia w zleconych przez przełożonego czynnościach związanych z oceną
ryzyka zawodowego, przygotowaniem instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy,
regulaminów pracowni, itp. Pracownik ma prawo do zgłaszania wszelkiego rodzaju
wniosków dotyczących poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony
przeciwpożarowej.